شاید بتوان گفت هویت لایه های مختلفی از تاریخ زندگی اجتماعی انسان است ،
پس هویت دارای بعد زمان است ، علاوه بر بعد زمانی هویت دارای بعد مکانی
هم هست و تعلق انسان به یک سرزمین را تعریف و محقق می کند . از جنبه دیگر
هویت ماهیتی قومی هم دارد و با نژاد و رگ و ریشه انسانی هم سرو کار دارد.
بنابراین تداوم زندگی جوامع انسانی در مقاطع مختلف تاریخی در یک مکان ،
همان هویت انسانی است .

تا دوران قبل از مدرن تداوم فعالیتهای انسان در این سرزمین و عمدتا در
محدوده شهرها دارای توالی منطقی است ، لیکن از شروع عصر مدرنیزم این
تداوم با اغتشاش و آشفتگی همراه 1340 به بعد (پس از ملی شدن صنعت نفت و
اصلاحات ارضی) دچار چنین اغتشاشی شد و به نحوی که پیوند با گذشته را نمی
توان در آن سراغ کرد. این اغتشاش در فرم و محتوا ، در محیط و در جامعه
شهری بروز کرد و ماهیت جدیدی را سبب شد که تهران مظهر آن است .

از جهت تاریخی تهران بر بستر فرهنگی ری باستان استقرار یافته است . قدیمی
ترین لحظات این بستر فرهنگی معروف به تمدن چشمه علی متعلق به هزاره ششم
پیش از میلاد است و قدمتی 8 هزار ساله دارد. فرهنگ چشمه علی بخشی از
منظومه تمدنهای فلات مرکزی ایران و شکوفاترین آنهاست که با قدیمی ترین
تمدنهای شناخته شده از استقرار و اسکان بشر در بین النهرین و تمدنهای رود
سند ، کوس رقابت ، برابری و پیشی دارد. این بستر فرهنگی در دوران مادها ،
هخامنشیان و پارتها و ساسانیان استمرار حیات می یابد که آثار آن بر بستر
ری فعلی در قالب نشانه های بی شمار هنوز پابرجاست . این دوران را می توان
دوران باستانی تمدن تهران نامید .

در دوران اسلامی ری ، ام البلاد شهرهای اسلامی و به قولی عروس شهرهای
جهان اسلام است جهانی که از دره سند تا کناره دریای آناتولی گسترده است .
در این دوران نیز در شهر ری که همان بستر فرهنگی تهران است عمده ترین
دانشگاههای سرزمین اسلامی بزرگترین کتابخانه ها ف بیمارستانها و رصد خانه
ها استقرار دارد.در این زمان ری ، ذکریای رازی را تقدیم تمدن بشر می کند
، شهری بزرگ با محلات مختلف دارای برج و بارو و دژ و کهندژ و دروازه های
متعددبر سر راه ابریشم و شاهراه خراسان و مفصلی که شرق و غرب را به هم می
پیوندند.

بنابراین عرصه حضور فرهنگ های گوناگون است و خود حاصل تداومی است که نقطه
آغاز آن نقطه آغاز تمدن بشری در سراسر گیتی است . این ری کهن در قرن هفتم
پس از حمله مغولان دچار رکود و فترت می شود و از جوش آن تهران تولد می
یابد. تهران بسیار قبل تر از آن که شاه طهماسب حصاری بر دور آن بکشد (960
هجری قمری) از اعتبار برخوردار بود که نشانه های آن را می باید در اهمیت
و اعتبار مسجد جامعش و بقاع متبرکه اش جستجو کرد .

این اعتبار حسن گزینش شاه طهماسب را تائید می کند و نشان از استعداد ها و
تداوم ظرفیتهای محیطی و فرهنگی ری دارد همان استعدادی که سبب پایتختی
تهران (در سال 1210هجری قمری) شد. شهر شاه طهماسبی تا سال 1285 در قالب
شهر سنتی تهران استمرار حیات یافت تا در این سال و به واسطه امواج تازه
از راه رسیده تجدد دگرگون گردید. از این دوران می توان تعبیر به دوران
(سنت) نمود.