از فروردین 90 بحث اصلی در آموزش و پرورش بحث تعطیلات است. در سه ماهه سوم سال تحصیلی گذشته ، دبستان ها را در روزهای پنجشنبه تعطیل کردند تا کودکان زمان بیشتری را در کانون گرم خانواده به سر برند. اگر نیم ساعت برای مراسم آغازین و 20 دقیقه وقت نماز را هم به برنامه آموزشی دبستانها اضافه کنیم ، با داشتن 5 زنگ 45 دقیقه ای و سه زنگ تفزیح 15 دقیقه ای ،دانش آموزان مطابق طرح جدید باید 5 ساعت و 20 دقیقه در مدرسه حضور داشته باشند.

این مدت به نسبت کشورهای توسعه یافته زیاد نیست، اما فراموش نکنیم که عمده وقت بچه ها در مدارس این کشورها به ورزش ، سرگرمی ، فعالیت های هنری و بازی می گذرد، در حالی که کودکان ما باید 5 زنگ 45 دقیقه ای روی نیمکت های چوبی خشک با عرض 25 سانتی متر و بدون تکیه گاه در ردیف های منظم پشت سر هم بنشینند و حرفهای معلم را به حافظه بسپارند و بنویسند و تمرین حل کنند.

اضافه شدن یکساعت به برنامه روزانه دبستانها و حضور در مدرسه از ساعت 7 و 30 دقیقه صبح تا ساعت 13 ، برای دانش آموزان به خصوص پایه های اول تا سوم دبستان خسته کننده است. اما نباید خیلی نگران بود زیرا مدیران مدارس ابتدایی مشکل را حل می کنند و راهی پیدا می کنند که دانش آموزان نوبت صبح ساعت 12 به منزل برسند. در مدارس دو نوبته برنامه آموزشی دبستانها به 4 ساعت و حتی کمتر در روز تقلیل می یابد. بسیاری از دبستانهای دولتی در سه ماهه آخر سال تحصیلی 89- 90 روزهای پنجشنبه تعطیل شدند ، اما برنامه روزانه آنها هیچ تغییری نکرد.

تعطیلی روز پنجشنبه به نفع آموزگارانی است که پیش از این موظف بودند که 6 روز هفته را در مدرسه حاضز باشند. سخن وزیر در جشن شکوفه های امسال كه "مدارس روزهاي پنجشنبه به طور كامل تعطيل نخواهد بود و در اين روزها فقط كلاس‌هاي درسي برگزار نمي‌شود"، از حد یک تعارف فراتر نمی رود و هرگز در مدارس اجرایی نخواهد شد. در نظام آموزشی ما حضور دانش آموزان در مدرسه در غیاب معلمان و بدون تشکیل کلاس غیر قابل کنترل و خطر آفرین است و هیچ مدیری زیر بار مسئولیت آن نمی رود. تا دو ماه پیش اصلا قرار نبود که تعطیلی پنجشنبه ها به مدارس راهنمایی و دبیرستان ها تسری یابد .

اما وقتی که رئیس جمهور در جلسه سراسری مدیران آموزش و پرورش در 4 ،خواستار تعطیلی همه مقاطع تحصیلی در روزهای پنجشنبه شد، موضوع رنگ و بوی بار سیاسی پیدا کرد. مدتی بعد از این سخنرانی، آموزش و پرورش اعلام کرد که مدارس راهنمایی و دبیرستانها هم با تصویب شورای معلمان و موافقت مدیر می توانند روزهای پنجشنبه را تعطیل کنند. اما مسئولان آموزش و پرورش صبر نکردند که مدرسه ها باز شود و شورای معلمان تشکیل جلسه دهد ، به جای آن در روزهای آخر شهریور به مدیران دبیرستانها و راهنمایی ها ابلاغ کردند که برنامه آموزشی مدرسه را بر اساس 5 روز کاری ببندند.

پیش از این دانش آموزان راهنمایی و متوسطه 6 روز درهفته و هر روز سه زنگ 90 دقیقه ای به کلاس می رفتند. با توجه به اینکه هر زنگ 90 دقیقه ای دو ساعت درسی محاسبه می شود ، برنامه آموزشی دانش آموزان 36 ساعت در هفته بود. با تعطیل شدن پنجشنبه ها دو اتفاق ممکن است رخ دهد. اول اینکه ساعات آموزشی مدارس به 30 ساعت تقلیل یابد و برخی دروس از برنامه حذف و برخی دیگر تقلیل ساعت پیدا کنند. کاهش ساعات برنامه هفتگی هرچند مورد استقبال معلمان و دانش آموزان قرار می گیرد، اما مشکلاتی هم ایجاد می کند. در حال حاضر با 36 ساعت برنامه آموزشی در هفته ، معلمان از پس تدریس کتابها بر نمی آیند و در اغلب مدارس کلاس های فوق برنامه با هزینه دانش آموزان برگزار می شود .

در صورتی که زمان آموزشی کوتاه تر شود معلمان مجبورند از تمرین و پرسش های کلاسی بکاهند و همین امر باعث افت تحصیلی بیشتر دانش آموزان می شود. اگر ساعات درسی روز پنجشنبه به برنامه درسی روزهای دیگر اضافه نشود این طرح قابل تسری به مدارس دو نوبته هم هست. دوم اینکه بین دو تا 6 ساعت از برنامه روز پنجشنبه روی ساعت آموزشی 5 روز دیگر هفته سرشکن شود. در این صورت دو تا سه روز هفته این مدارس 8 ساعته خواهند شد یعنی برنامه آموزشی تا ساعت 2 و 30 دقیقه بعد از ظهر طول می کشد . در مدارسی که فوق برنامه اجرا شود احتمالا همه روزهای کاری هفته 8 ساعته خواهد بود.

این طرح مزایا و معایبی دارد. عیب آن طولانی بودن ساعات آموزشی و خستگی معلم و دانش آموز و گرسنگی بچه ها در زنگ بعد از ظهر است. زنگ آخر که از ساعت 1 تا 2 و نیم بعد از ظهر خواهد بود ، معلم انرژی کافی برای درس دادن و شاگرد کشش و ظرفیتی برای یاد گرفتن ندارد. در کشورهایی که دانش آموزان 8 ساعت در مدرسه حضور دارند ، برنامه نهار و استراحت دانش آموزان در مدرسه نیز پیش بینی شده است. در روزهای 8 ساعتی دبیرستانها ، غیبت دانش آموزان در زنگ آخر بالا می رود. اما دبیران و مدیران مدارس راهنمایی و دبیرستان ها از زاویه دیگری هم به طرح تعطیلات نگاه می کنند. دبیر یکی از مناطق تهران می گوید : « منطقه ما دبیرستانهای تک شیفت پنجشنبه را تعطیل کرده اند ولی معادل زمانی آن به ساعات هفته اضافه شده و به نفع معلمین هم می باشد که به جای 4 روز 24 ساعت کاری خود را در 3 روز برنامه ریزی کنند». یک مدیر مدسه راهنمایی هم می گوید: «به نظرمن تعطیلی پنجشنبه طرح خوبی است زیرا من به عنوان مدیرموقع برنامه ریزی واقعا با این روزمشکل داشتم چون اکثردبیران می خواهند که پنجشنبه تعطیل باشند و دانش اموزان دراین روزخیلی غیبت می کنند و کلاپنجشنبه روزخسته کننده ای است و ناچارا بیکاری ها ودرس های سبک دراین روز برنامه ریزی می شوند».

مهم ترین دلیلی که از سوی مسئولان آموزش و پرورش در توجیه این طرح ابراز شده موافقت 80 تا 90 درصدی معلمان با طرح تعطیلی پنجشنبه ها است در حالی که رضایت معلمان تنها یک فاکتور در بررسی کارشناسی این طرح است. در پاسخ مدیر محترم باید گفت که هیچ تضمینی وجود ندارد که روز چهارشنبه به عنوان آخرین روز کاری مدرسه به سرنوشت روز پنجشنبه دچار نشود. آنچه که اهمیت دارد تاثیر این طرح بر آموزش و پرورش دانش آموزان است. چنین طرح هایی باید قبل از اعلام عمومی در حوزه کارشناسی وزارتخانه مورد بررسی قرار گیرند و در صورتی که کارشناسان با دلایل مستند مفید بودن آن را پذیرفتند به افکار عمومی عرضه شوند. اگر تعطیلی های رسمی مانند 13 روز تعطیلات نوروزی ، تعطیلات به مناسبت اعیاد و سوگواری های مذهبی ، تعطیلات به مناسبت های انقلابی و ملی و تعطیلات غیر رسمی مانند تعطیلات بین التعطیلین ، تعطیلی مدارس یک هفته قبل از شروع تعطیلات نوروزی ، تعطیلی به خاطر بارندگی و لغزندگی خیابانها ، آلودگی هوا و استقبال از مقامات در سفرهای استانی و تعطیلات بین امتحانات و .... را به تعطیلات روزهای پنجشنبه اضافه کنیم، به این نتیجه می رسیم که دانش آموزان ایرانی به جز سه ماه تعطیلی در طول سال تحصیلی هم تعطیلات فراوانی دارند.

به طوری که تقویم رسمی آموزشی 190 روزه ما به حدود 120 روز تقلیل می یابد! پرسش این است که دانش آموزان در ایام تعطیل به چه فعالیت هایی مشغولند و اوقات فراغت خود را چگونه پر می کنند؟ واقعیت این است که اکثر خانواده ها و نهادهای مسئول هیچ برنامه ای برای غنی کردن اوقات فراغت بچه ها ندارند و وقت بچه ها در خانه و کوچه و خیابان عمدتا به بطالت می گذرد. افزایش تعطیلات معلمان هم نتیجه اش وسوسه آنها برای روی آوردن به کارهای متفرقه و دور شدن از فضای آموزشی است درحالی که ما به معلمانی حرفه ای و تمام وقت نیازمندیم که از نظر معیشت و رفاه در حد قابل قبولی به آنها توجه شود.